![]() |
Toàn cảnh khai mạc Hội nghị. (Ảnh: Trí Dũng/TTXVN) |
Hội nghị TW6, một hội nghị vốn chứa đựng rất nhiều kịch tính và
được dự báo rất nhiều bất ngờ, đã khai mạc ngày 04/10/2017, sớm hơn dự đoán hai
tuần lễ. Như một cuộc phục kích, nhưng nội dung nhạt nhẽo, vừa giáo điều vừa
mâu thuẫn.
Kiểm điểm tình
hình kinh tế và công tác bảo vệ chăm sóc sức khỏe nhân dân trở thành hai nội
dung chính.
Chủ trương Nhất
thể hóa bị bỏ ra ngoài chương trình nghị sự và được rút lại thành «tinh giản
biên chế», một loại quyết tâm được lặp đi lặp lại từ thời bao cấp.
Có điều gì
bất thường đã xảy ra?
Quyết tâm của
Đại hội XII thực chất chỉ gói gọn trong hai nội dung chính: Thị trường hóa nền
kinh tế có sự kiểm soát của đảng; và cải cách tổ chức để tăng cường sự lãnh đạo
của đảng - được tóm gọn thành hai mục tiêu: tăng trưởng kinh tế và giữ vững chế
độ. Thực chất chỉ là một chủ trương duy nhất là duy trì chế độ độc đảng cộng
sản cầm quyền. Tăng trưởng kinh tế chỉ là một điều kiện không thể tách rời.
Tăng trưởng để giải tỏa nhu cầu sinh tồn, pha loãng bức xúc có nguy cơ chính
trị hóa, chĩa mũi nhọn vào thể chế chính trị. Tăng trưởng để tìm kiếm chính
danh độc quyền lãnh đạo, che đậy bộ mặt phi dân chủ, vi phạm nhân quyền của chế
độ.
Vì thế, tăng
trưởng và mị dân, giả dân chủ là hai thủ đoạn chính trị cơ bản có tính chiến
lược.
Nếu nội dung «kiểm
điểm tình hình kinh tế», một loại sinh hoạt có tính quy luật, mà ông Trọng
nói là hoạt động « thường kỳ hằng năm tại các hội nghị cuối năm », thì
có thể hiểu, trọng tâm kỳ họp lần này là «công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe
nhân dân».
Người ta thấy
ngay cái giả tạo, vừa mị dân, vừa thể hiện sự lúng túng, bị động của Bộ Chính
trị trong việc quyết định các nội dung thảo luận của Hội nghị TW vào quý III
của một năm.
Bảo vệ và chăm
sóc sức khỏe cuả nhân dân rõ ràng phải được đảm bảo từ các đầu tư chủ yếu từ
ngân sách. Nhưng từ hai năm nay, ngân sách Trung ương thiếu hụt, ngân sách địa
phương không còn.
Báo
VnExpress ngày 12/06 cho biết: Giải trình trước Quốc hội tại phiên thảo luận về
quyết toán ngân sách năm 2015, ngày 12/6/2017, Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến
Dũng thừa nhận những tồn tại trong điều hành ngân sách hiện nay như: chi thường
xuyên cao, nợ công, bội chi "ngấp nghé" vượt trần..."Bội chi
ngân sách đảm bảo trong số tuyệt đối, nhưng do GDP không đạt kế hoạch nên xét
về tương đối thì bội chi, nợ công tăng nhanh".
Ông
Bộ trưởng cho rằng «trong bối cảnh này, không còn cách nào khác là phải tiết
kiệm chi; đẩy mạnh khoán chi thường xuyên và sắp xếp lại tổ chức, tinh giản
biên chế. Thế nhưng, thực tế, dù ngành tài chính cố gắng siết, giảm chi, nhưng
bộ máy biên chế cứ "phình" ra thì không ngân sách nào cơ cấu lại
được».
«Bây giờ cắt gì thì cắt, nhưng biên chế cứ
phình ra thì không thể nào cơ cấu lại được ngân sách, không thể nào giảm chi
thường xuyên được», ông Dũng nói.
Ngay từ tháng
10/2015, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch đầu tư Bùi Quang Vinh đã nói: “Những con số
nghe rất vui, nhưng bản chất số tuyệt đối năm nay hụt so với năm ngoái. Các địa
phương không có tiền, tăng chỉ mang tính nghiệp vụ thôi”...“Cả nước ngân sách
Trung ương chỉ còn 45.000 tỉ đồng. Với mức này không biết để làm cái gì, chưa
nói để trả nợ với các thứ. Cho nên gần như không có tiền để làm gì cả”.
Chiều 06/01/2017
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, sau chín tháng điều hành chính phủ đã phải kêu lên:“Tôi
nghe chuyên gia báo cáo, cảnh báo, “nợ công nếu tính đủ thì đã vượt trần chứ
không phải sát trần” nếu không chấm dứt tình trạng này, sự sụp đổ nền tài khóa
quốc gia không thể tránh khỏi”.
Đại biểu Quốc hội Trần Du Lịch gay gắt: «Chúng ta phải mạnh dạn,
xem xét lại toàn bộ cách chi tiêu hiện nay. Tôi đề nghị cắt hết các khoản: tiếp
khách, nghiên cứu, sơ kết, kỷ niệm ngành, đi nước ngoài…»
Giữa lúc tình
trạng ngân sách như vậy mà đem việc «bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân»
ra bàn, thì chỉ là chuyện vui giữa «những người thích đùa», chuyện bôi bác
chế độ hoặc là chuyện của những kẻ vô công rồi nghề.
Trong khi đó,
theo kế hoạch định trước, mục tiêu trọng tâm của Hội nghị TW6 lần này là vấn đề
Nhất thể hóa, laị bị bỏ ra ngoài.
Nhất thể hóa, cụ thể là nhất thể hóa các chức danh thuộc hệ
thống đảng chuyên trách với các chức danh tương ứng bên chính phủ là vấn đề
được đặt ra từ rất lâu. Chương trình thí điểm nhất thể hóa tới cấp tỉnh đã được
thực hiện tại Quảng Ninh từ sau Đại hội XI, năm 2011.
Vấn đề Nhà nước song trùng và sự khập khiễng giữa cơ cấu của thể
chế độc đảng với cơ cấu tương ứng theo thông lệ quốc tế gây trở ngại cho các
hoạt động đối ngoại trước nhu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của nhà
nước Việt Nam, bộc lộ tính bất hợp lý và thử thách tính chính danh của đảng
cộng sản cầm quyền. Sự vênh lệch này đã tới đỉnh điểm khi công tác chuẩn bị cho
chuyến thăm Hoa Kỳ của chính Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng năm 2015 phải cần hơn
một năm và một chuyến đi tập trước của ông bí thư Hà Nội Phạm Quang Nghị.
Đại hội Đảng lần thứ XII, ông Phạm Minh Chính, nguyên bí thư
đảng ủy Tỉnh Quảng Ninh, nơi đi đầu cả nước về chương trình thí điểm Nhất thể hóa,
được đưa vào Bộ Chính trị và giữ chức Trưởng ban Tổ chức Trung ương.
Ngày 4/9/2016, ông Nhị Lê, phó tổng biên tập Tạp chí cộng sản,
một người được biết là «rất gần gũi» với Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã có cuộc
trả lời phỏng vấn rất dài, sâu về đề tài Nhất thể hóa, trong đó ông khẳng định,
«từ nhất thể hóa các chức danh sang nhất nguyên hóa thể chế là một tất yếu
cho công việc cải cách tổ chức đảng».
Mười
tháng trước, vào ngày 28/11/2016, để chuẩn bị báo cáo TW6, Ban Bí thư đã thành
lập Ban chỉ đạo xây dựng Đề án "tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo
của Đảng, xây dựng tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động
hiệu lực, hiệu quả" do ông Phạm Minh Chính trực tiếp trưởng ban. Đây
thực chất là Dự án Nhất thể hóa.
Ngày 27/3/2017,
đoàn giám sát của Quốc hội về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước giai
đoạn 2011 – 2016, đã có chuyến kiểm tra, khi nghe báo cáo của lãnh đạo tỉnh
Quảng Ninh đã khẳng định: «Việc thực hiện nhất thể hóa chức danh đảm bảo vai
trò lãnh đạo của đảng, thực hiện nghiêm quy chế, cơ chế kiểm soát quyền lực và
kỷ luật kỷ cương».
Ngày
27/07/2017, tại kỳ họp thứ ba Hội đồng Lý luận Trung ương, ông Phạm Minh Chính
đã kết luận: « Trong những ngày qua, Ban chỉ đạo Đề án "Tiếp tục đổi
mới phương thức lãnh đạo của Đảng, xây dựng tổ chức bộ máy của hệ thống chính
trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả" đã tổ chức Hội thảo tại hai
miền Nam - Bắc để lấy ý kiến đóng góp của các bí thư tỉnh ủy, thành ủy và lãnh
đạo một số ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương tiếp tục chỉnh sửa, bổ sung Dự
thảo Đề án» «...đánh giá thực trạng nhận thức về phương thức lãnh đạo của Đảng,
tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị cũng như những hạn chế, yếu kém trong
thực tiễn xây dựng tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị của nước ta hiện nay;
làm rõ thêm về lộ trình, các bước thực hiện để vừa bảo đảm sự đồng bộ của thể
chế kinh tế với thể chế chính trị, giữa giữ vững ổn định chính trị - kinh tế -
xã hội với phát triển nhanh và bền vững đất nước trong những năm tới».
Như
vậy, việc chuẩn bị cho một lộ trình «từ nhất thể hóa chức danh tới nhất
nguyên thể chế» đã được đảng chuẩn bị công phu và tổ chức thực hiện hết sức
bài bản. Nhưng Đề án từ chỗ là báo cáo chính, đã không được sắp đặt vào nội
dung trọng tâm, mà bị đưa xuống vị trí thứ tư và chỉ còn là việc «tiếp tục
đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu
lực, hiệu quả» và cuối cùng chỉ là việc «tinh giản biên chế», một
công việc vốn được đảng quyết tâm từ hơn ba chục năm nay, ngay từ thời bao cấp,
nhưng cứ mỗi lần «quyết tâm» thì bộ máy lại «phình ra to hơn».
Có
nghĩa là Hội nghị TW6 vừa khai mạc đã thất bại, hay đúng hơn là chương trình
cải tổ, sắp xếp lại tổ chức đảng đã thất bại.
Mới
chỉ khới lên vụ án Trịnh Xuân Thanh, Phạm Công Danh, Hà Văn Thắm và Nguyễn Xuân
Sơn, thực chất mới chỉ là một vụ PVN, đã có một tử hình, một chung thân và hàng
trăm tội phạm mang thẻ đảng từ trung đến cao cấp, chuyện ông Đinh La Thăng phải
ra khỏi đảng và phải vào tù chỉ là chuyện chưa nói ra.
Nếu
cả 12 vụ đại án nằm trong chương trình phải xử hết trong năm nay, thì sẽ có bao
nhiêu cán bộ đảng nữa phải vào tù? Cứ bắt xử vụ này thì lòi ra vụ khác, cứ bắt
người này thì lòi ra người kia, như phản ứng dây chuyền, vì không có vụ việc
nào có thể thực hành độc lập, không con người nào có thể một mình «tác chiến»,
không có phi vụ nào có thể ăn lẻ một mình. Không có kẻ nào dính việc mà từ chối
khoản ăn chia.
Ông
Trọng, nếu sự thật định bứng «cả cụm», liệu có giám làm không? Nếu «tất cả
mọi tập đoàn, mọi doanh nghiệp đều phải chi» và «đã thành lệ từ hàng
chục năm nay, từ cấp cơ sở tới cao cấp» như lời khai của tử tù Nguyễn Xuân
Sơn, thì trong hệ thống hiện nay, có kẻ nào thoát tội, có kẻ nào tay không
nhúng chàm. Vì xét cho cùng, dù dưới hình thức nào, các loại tiền đó đều là
tiền bẩn, tiền ăn cắp của dân, của nước, và người nhận, không có kẻ nào không
biết. Xung quanh ông sẽ không còn ai, thậm chí cả chính ông. Nếu đánh đến cùng,
đảng của ông sẽ không còn lấy một người. Đó là lỗi hệ thống, lỗi thể chế, không
phải lỗi đạo đức hay «diễn biến».
Cho
nên việc cải tổ theo phương thức Nhất thể hóa trở thành vô duyên. Nếu nhất thể hóa
chỉ là cớ để thanh lọc, để giãn mỏng và chiếm chỗ, thì ông Trọng và ngay cả Bộ
chính trị đang chứng kiến nguy cơ không còn cán bộ, một nhà nước trống hoác hoặc chỉ còn những kẻ ăn hại.
Nhưng
Dự án Nhất thể hóa bị thất bại có nguyên nhân từ sự bất cập của hiệu
lực kiểm soát quyền lực. Giải pháp đạo đức của ông Trọng mang tính dị đoan
và giáo điều, không đủ sức thuyết phục. Việc tập trung quyền lực vào một người
duy nhất, trong khi hệ thống pháp luật vừa thấp kém vừa không độc
lập, thì không ai có thể biết tình trạng tham nhũng và tha hóa của hệ thống còn
trầm trọng đến đâu.
Nhất
thể hóa cả quyền đảng lẫn chính quyền, đưa một ông bí thư tỉnh kiêm luôn chức
chủ tịch tỉnh, trong khi Tòa án và Cảnh sát đều dưới quyền điều khiển của ông
ta, thì chả mấy lúc tài sản cả tỉnh thành tài sản của riêng gia đình ông ta.
Chưa nhất thể hóa, tiền nhà nước còn biến đi hàng trăm nghìn tỉ đồng cho một
vài ông có quyền có chức, như những vụ án đang xử. Nếu nhất thể, cho quyền
ông bí thư một mình tác oai nữa thì mất cả tỉnh. Ở cấp trung ương,
nếu nhất thể Tổng bí thư với Chủ tịch nước, thì vơí điều 4 Hiến pháp, với
quy định đảng lãnh đạo tuyệt đối và toàn diện, thì không có gì có
thể cản được ông ta trở thành nhà độc tài và trùm tham nhũng.
Cho
nên trước khi nhất thể hóa giữa đảng và chính quyền, việc đầu tiên là phải tách
hệ thống tư pháp và hệ thống hành pháp ra khỏi hệ thống lập pháp, không thể «phân
công nhưng thống nhất về mặt chính trị», một thứ «vải thưa»
dùng để che mắt thiên hạ.
Nhất thể hóa
như thế nào?
Thất bại của
Hội nghị TW6, hay thất bại của chủ trương nhất thể hóa thể chế là đương nhiên.
Nguyên nhân là cơ chế đảng độc quyền lãnh đạo, đảng đứng ngoài và đứng trên
luật pháp. Nguyên nhân của mọi nguyên nhân là điều 4 Hiến pháp.
Trong một chế
độ dân chủ đích thực, không phải là chế độ dân chủ giả hiệu như hiện
nay, quyền lực tuyệt đối thuộc về ý chí và nguyện vọng của dân và quyền đó
được bảo đảm bất khả xâm phạm bởi một hệ thống tư pháp (bao gồm Tòa án và Cảnh
sát) độc lập, phi chính trị, trung lập và không có tính đảng.
Các ông chủ
tịch cơ sở như xã, huyện do dân bầu trực tiếp. Người trúng chủ tịch, đương
nhiên và tự động là bí thư đảng cùng cấp, bởi vì nếu bầu cử là trong sáng, thì
chính họ là người uy tín nhất có quyền lực nhất đối với dân. Nếu trong đảng bầu
ra người khác, hoặc phân công người khác, là trong đảng có «vấn đề».
Từ cấp tỉnh tới
Trung ương, người dân trực tiếp bầu ra Hội đồng nhân dân và bầu ra Quốc hội
(đương nhiên là nếu dân trực tiếp bầu Chủ tịch ở cả cấp này thì càng tốt). Hội
đồng nhân dân bầu ra Chủ tịch tỉnh, Quốc hội bầu ra Chủ tịch nước. Chủ tịch
tỉnh và Chủ tịch nước đương nhiên và tự động là Bí thư Tỉnh và Tổng bí thư
đảng. Nếu Chủ tịch nước do dân bầu trực tiếp, thì Đại hội Đảng không phải bầu
Tổng bí thư, hay có thể thay Quốc dân Đại hội chính là Đại hội Đảng.
Tất cả mọi kết
cấu dân cử đều tự động là kết cấu tương ứng của đảng. Cấp cao nhất trong chính
quyền do dân trực tiếp hay gián tiếp bầu đều đương nhiên là cấp cao nhất tương
ứng trong đảng. Các kết cấu khác trong bộ máy chính quyền do nội bộ đảng phân
công. Việc Nhất thể hóa trở nên đơn giản và tự động.
Như vậy, việc
giải thóat tình trạng «nhiều tầng nấc, kém hiệu lực và kém hiệu quả của sự
lãnh đạo của đảng» thông qua con đường nhất thể hóa, để đảng cầm nắm trực
tiếp quyền lãnh đạo chính quyền, tức là trực tiếp nắm quyền hành pháp là việc
vi hiến. Đã nắm quyền lập pháp, lại trực tiếp nắm quyền hành pháp, thì tư pháp
tự nhiên bị vô hiệu hóa. Không còn gì để kiểm soát và chế tài quyền lực. Lồng
quyền lực bằng đạo đức do Tổng bí thư vừa sáng tác chỉ còn là tranh vẽ.
Vì vậy mà quyền
lực buộc phải chia nhỏ, và trách nhiệm phải trở thành tập thể. Không ai được
phép quyết một mình, đương nhiên là cũng không ai có thể bị buộc chịu trách
nhiệm cá nhân. Bộ Chính trị 19 người là sản phẩm tất yếu của chế độ vua tập
thể. Nhất thể hóa là không thể.
Ông Trọng và Bộ
Chính trị có thể đã lao tâm khổ tứ, nhưng vô ích. Đây là bài toán vòng, một
loại phương trình vô định, không có nghiệm. Ông đã cố gắng chạy, cắm đầu chạy,
nhưng như một con chuột chạy trong lồng xoay, chạy mãi, thực chất vẫn đứng
nguyên tại chỗ. Cái lồng đó là thể chế độc đảng. Ông không thể ra ngoài để biết
rằng ông vẫn chạy tại chỗ. Việc đơn giản với những người đứng ngoài lại là việc
không thể với những người thông thái ở bên trong.
Hội nghị TW6
với ý định làm một cuộc cách mạng mà có lẽ ông Trọng âm thầm thai nghén từ rất
lâu đã thất bại.
Những ước mơ mà
ông Tập thèm khát thấy ảnh của mình bên cạnh ảnh của Mao, cũng từng giống như
ước mơ của Đặng Tiểu Bình, của Giang Trạch Dân, là một thứ bệnh phổ biến, dễ
lây khi đã nhiễm máu cộng sản trong người. Nhưng cũng như Tôn Ngộ Không, bay đi
đâu vẫn trong lòng tay Phật tổ. Ngoài vòng tay ấy mới là vũ trụ bao la.
BÙI QUANG
VƠM 06/10/2017
(Tác giả gởi blog Thụy My)
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.